Web Tasarım

Ziyaretçinin gerçek karar yolunu çıkarmak

Bir siteyi ziyaret eden kişi çoğu zaman tek bir soruyla gelir ve o sorunun karşılığını görene kadar sayfada kalır. Bu yüzden web tasarım sürecinin ilk adımı görünüşü seçmek değil, ziyaretçinin hangi bilgiyi hangi sırayla aradığını anlamaktır. Karar yolunu çıkarmak; ana metni, yönlendirmeleri ve iletişim noktalarını bu gerçek akışa göre yerleştirmeyi kolaylaştırır, böylece sayfa ilk saniyeden itibaren işe yarar.
Çalışmaya başlarken elimizdeki güncel kayıtları, kullanıcıların gündelik beklentilerini ve süreçte zaman zaman beliren istisnaları birlikte ele alıyoruz. Böylece karar yolu varsayımlarla değil, gerçek kullanım örnekleriyle şekilleniyor; hangi içeriğin öne alınacağı, hangi ayrıntının ikinci planda kalabileceği baştan netleşiyor ve gereksiz sayfa kalabalığından kaçınılıyor.
Yayına almadan önce metinleri, bağlantıları ve ekran üzerindeki davranışları gerçek senaryolarla deniyoruz; bir kişinin sayfaya girişinden iletişime geçişine kadar izlediği yol adım adım kontrol ediliyor. Ortaya sade, izlenmesi kolay ve sonradan güncellenmesi zahmetsiz bir yapı çıkıyor; yeni bir ihtiyaç eklendiğinde de düzen bozulmuyor.

İçerik sorumlularını başlangıçta belirlemek

Bir sitenin gecikmesinin en yaygın nedeni tasarım değil, içeriğin kimden geleceğinin belirsiz kalmasıdır. Metni kimin yazacağı, görselleri kimin onaylayacağı ve kapsam bilgisini kimin güncel tutacağı en baştan bilindiğinde iş akışı tıkanmadan ilerler. Sorumlulukları erken netleştirmek, sonradan yaşanan uzun bekleme dönemlerinin önüne geçer ve teslim tarihini gerçekçi kılar.
Kimin neyi sağlayacağını konuşurken güncel kayıtları, ekibin gündelik alışkanlıklarını ve tek seferlik istisnaları birlikte gözden geçiriyoruz. Böylece her bölüm için tek bir muhatap belirleniyor; bilgi ikinci elden aktarılmadığı için hem doğruluğu hem de teslim hızı artıyor ve kimsenin başkasını beklediği ölü zamanlar azalıyor.
Bölümler hazırlandıkça metinleri, bağlantıları ve düzenleme adımlarını sorumlusuyla birlikte deniyoruz. Böyle bir prova, yayın gününde sürpriz çıkmasını engelliyor; devir teslimden sonra içeriği güncel tutmak da özel bir çaba değil, günlük işin doğal bir parçası hâline geliyor.

Ana sayfada ilk güveni kurmak

Ana sayfa, çoğu ziyaretçinin ilk kararını verdiği yerdir; kişi birkaç saniye içinde doğru yerde olup olmadığını anlamak ister. Güven, süslemeyle değil, ne yapıldığının açık yazılmasıyla ve iletişime nasıl geçileceğinin görünür olmasıyla kurulur. İlk ekranda kapsamı dürüstçe anlatmak, sonraki sayfalara geçişi de doğallaştırır ve okuyanın beklentisini baştan doğru ayarlar.
İlk ekranı kurarken işletmenin gerçekte ne sunduğunu, ziyaretçilerin en çok hangi soruyla geldiğini ve nadir de olsa yaşanan istisnaları birlikte inceliyoruz. Böylece giriş bölümü abartılı vaatlerle değil, doğrulanabilir ifadelerle şekilleniyor; okuyan kişi ilk cümlede kendini ilgilendiren şeyi bulduğunda sayfada kalmaya devam ediyor.
Metinleri ve yönlendirmeleri yayından önce farklı bakış açılarıyla okuyup deniyoruz; bir kişi sayfayı ilk kez görüyormuş gibi giriş bölümünü sınıyoruz. Anlaşılmayan her cümle sadeleştiriliyor, gereksiz her söz çıkarılıyor; böylece ilk izlenim hem net hem de sonradan tutarlı kalıyor.

Hizmetleri birbirinden açık biçimde ayırmak

Birden çok iş yapan bir işletmede en sık görülen sorun, sunulan işlerin tek bir sayfada iç içe anlatılması ve ziyaretçinin aradığını bulamamasıdır. İyi bir web tasarım çalışması, her işe kendi alanını ve tek bir görevi verir; okuyan kişi hangi başlığın kendisini ilgilendirdiğini düşünmeden görür. Bu ayrım, sayfalar arası gereksiz gidiş gelişi de azaltır.
Ayrımı kurarken mevcut kayıtları, müşterilerin bir işi gerçekte hangi sözcüklerle aradığını ve arada kalan istisnai talepleri birlikte değerlendiriyoruz. Böylece başlıklar işletmenin iç diliyle değil, ziyaretçinin kullandığı ifadelerle adlandırılıyor; her bölüm kendi sorusunu karşıladığı için kimse yanlış yere yönelmiyor.
Yayından önce her bölümü ayrı ayrı okuyup bağlantıların doğru yere gittiğini deniyoruz; bir işi arayan kişinin yanlışlıkla başka bir bölüme düşmediğinden emin oluyoruz. Sonuçta yapı hem ziyaretçi için berrak kalıyor hem de ileride yeni bir başlık eklendiğinde kolayca genişletilebiliyor.

Görsel dili işlevle aynı çizgide tutmak

Görsel seçimler bir sayfayı süslemek için değil, okumayı yönlendirmek için vardır. Renk, boşluk ve yazı büyüklüğü ziyaretçinin gözünü önce en önemli bilgiye taşıdığında biçim işini yapıyor demektir. Görünüş ile işlev aynı çizgide durduğunda sayfa hem düzenli algılanır hem de aradığını hızlı bulmayı sağlar.
Görsel dili kurarken işletmenin elindeki mevcut malzemeyi, ziyaretçilerin ekranda nasıl davrandığını ve zaman zaman çıkan biçimsel istisnaları birlikte inceliyoruz. Böylece her öge bir amaca bağlanıyor; dikkat dağıtan, yalnızca dolgu olarak duran ayrıntılar sayfadan çıkarılıyor ve göz yorulmadan asıl mesaja ulaşıyor.
Renk ve yerleşim kararlarını yayından önce gerçek metinle deniyoruz; taslak yer tutucularla değil, sayfada asıl duracak içerikle bakıyoruz. Böylece başlıkların, bağlantıların ve boşlukların birlikte nasıl okunduğu görülüyor; denge gerektiğinde sadeleştirilerek yeniden kuruluyor.

Mobil ekrandaki bilgi sırasını yeniden kurmak

Aynı sayfa telefonda ve bilgisayarda aynı sırayla okunmaz; büyük ekranda yan yana duran bölümler küçük ekranda alt alta iner ve ilk bakışta görünen alan daralır. Bugün Erzincan’da faaliyet gösteren pek çok işletmenin ziyaretçisi siteye ilk kez telefondan girdiğinden, bilgi sırasını küçük ekranı önceleyerek kurmak gerekir. En kritik cümle ve iletişim yolu, kaydırma beklemeden görünecek yere taşınır.
Sırayı yeniden kurarken sayfaya en çok hangi cihazdan girildiğini, kullanıcıların dar ekranda öncelikle neyi aradığını ve sınırlı alanda ortaya çıkan istisnaları birlikte inceliyoruz. Böylece masaüstü düzeni yalnızca küçültülerek değil, telefon için ayrıca düşünülerek kuruluyor; parmakla dokunulan alanlar rahatça kullanılacak genişlikte tutuluyor.
Yayından önce sayfayı farklı boyutlardaki gerçek ekranlarda açıp deniyoruz; metnin okunabilirliğini, bağlantıların dokunma kolaylığını ve yüklenme davranışını tek tek kontrol ediyoruz. Küçük ekranda yorucu görünen her bölüm sadeleştiriliyor, böylece deneyim cihazdan cihaza tutarlı kalıyor.

İletişim formunu amaca göre kısaltmak

Uzun bir form, iletişime geçmek üzere olan ziyaretçiyi çoğu zaman geri çevirir; her ek alan, doldurmayı yarıda bırakma ihtimalini artırır. Bizim web tasarım yaklaşımımızda form, toplanabilecek her bilgiyi değil, yalnızca ilk görüşmeyi başlatmak için gerekli olanı ister. Gerisi karşılıklı konuşmada netleşeceği için başlangıçta kısa tutmak dönüşü kolaylaştırır.
Formu kısaltırken işletmenin gerçekte hangi bilgiyle geri dönüş yaptığını, ziyaretçilerin hangi alanları boş bıraktığını ve seyrek gelen talepleri birlikte gözden geçiriyoruz. Böylece zorunlu alanlar en aza iniyor; isteğe bağlı ayrıntılar ise ziyaretçiyi yormadan, yalnızca isteyenin dolduracağı biçimde konumlanıyor.
Formu yayına almadan önce gerçek bir gönderim gibi deniyoruz; ulaşan bildirimi, doğrulama uyarılarını ve boş bırakılan alanlarda beliren mesajları tek tek kontrol ediyoruz. Böylece ziyaretçi gönder dediğinde ne olacağını önceden görüyoruz ve iletişim yolu daha ilk günden güvenilir çalışıyor.

Eski bağlantıları kaybetmeden yeni yapıya taşımak

Bir site yenilenirken en kolay gözden kaçan ayrıntı, eski adreslerin akıbetidir; arama sonuçlarında ya da kayıtlı bağlantılarda duran eski sayfalar bir anda boşluğa düşerse ziyaretçi kaybolur. Yeni yapıya geçerken Erzincan’daki bir kuruluşun yıllar içinde biriken bağlantılarını da hesaba katıyor, her eski adresi doğru yeni sayfaya yönlendiriyoruz. Böylece taşınma, ziyaretçi için görünmeden tamamlanıyor.
Taşımayı planlarken mevcut sayfaların listesini, ziyaretçilerin en çok hangi adreslere ulaştığını ve arada kalan istisnai bağlantıları birlikte çıkarıyoruz. Hangi içeriğin yeni yapıda karşılığı olduğu, hangisinin birleştirileceği ya da güncelleneceği bu aşamada netleşiyor; hiçbir sayfa sessizce yok olmuyor.
Yönlendirmeleri yayından önce tek tek deniyoruz; eski bir adrese giren kişinin doğru yeni sayfaya ulaştığını ve hata ekranıyla karşılaşmadığını kontrol ediyoruz. Böyle bir prova, yenilemenin ardından ziyaretçi trafiğinin kesintisiz sürmesine ve geçmiş emeğin boşa gitmemesine yardımcı oluyor.

Yönetim panelini günlük kullanıma hazırlamak

Bir site teslim edildikten sonra asıl kullanılan yer yönetim panelidir; buranın geliştiricinin mantığına göre değil, içeriği güncelleyecek kişinin günlük işine göre düzenlenmesi gerekir. Web tasarım projesinin sonunda paneli sade tutuyor, sık yapılan işlemleri elin kolay ulaşacağı yere alıyoruz. Böylece bir metni değiştirmek ya da yeni bir duyuru eklemek teknik destek beklemeden yapılabiliyor.
Paneli hazırlarken ekibin hangi işlemi ne sıklıkla yaptığını, kimin hangi bölümü güncelleyeceğini ve zaman zaman çıkan istisnai ihtiyaçları birlikte belirliyoruz. Gereksiz alanlar gizleniyor, sık kullanılan bölümler öne alınıyor; böylece panel kalabalık görünmüyor, o işletmenin gerçek düzenine göre biçimleniyor.
Teslimden önce güncelleme adımlarını panel üzerinde birlikte deniyoruz; bir yazının nasıl değiştirileceğini, görselin nasıl ekleneceğini uygulamalı olarak gösteriyoruz. Böylece devir teslimden sonra içerik yönetimi ekibe yabancı gelmiyor ve site canlıyken bile rahatça güncellenebiliyor.

Erişilebilirlik ayrıntılarını baştan denetlemek

Erişilebilirlik sonradan eklenen bir katman değil, en baştan kurulması gereken bir zemindir. Yeterli renk karşıtlığı, görsellerin metin karşılığı ve klavyeyle gezinebilme gibi ayrıntılar başlangıçta düşünüldüğünde, farklı koşullardaki ziyaretçiler de içeriğe zorlanmadan ulaşır. Bu denetim, aynı zamanda sayfanın genel düzenini de sağlamlaştırır.
Erişilebilirliği gözden geçirirken kullanılan renkleri, yazı boyutlarını ve ziyaretçilerin farklı yollarla nasıl gezindiğini birlikte inceliyoruz. Ekranı yakından okuyan, klavye kullanan ya da yavaş bağlantıdan giren kişileri de hesaba katıyor; her durumda içeriğin okunur kalmasını sağlayacak ayarları önceden belirliyoruz.
Yayından önce sayfayı yalnızca fareyle değil, klavyeyle ve metin okuyucu mantığıyla da deniyoruz; başlık sırasının anlamlı olduğunu ve her bağlantının nereye gittiğinin anlaşıldığını kontrol ediyoruz. Takılan her nokta düzeltiliyor, böylece site daha geniş bir ziyaretçi kitlesi için kullanılabilir kalıyor.

Yayın öncesi bütünlüğü farklı cihazlarda sınamak

Bir site yalnızca hazırlandığı ekranda değil, ziyaretçilerin kullandığı her cihazda aynı bütünlükte durmalıdır. Web tasarım işinin son aşamasında sayfayı farklı telefon, tablet ve masaüstü boyutlarında, ayrı tarayıcılarda tek tek açıp karşılaştırıyoruz. Amaç, bir yerde düzgün görünen düzenin başka bir ekranda bozulmadığından emin olmaktır.
Sınama sırasında ziyaretçilerin gerçekte hangi cihaz ve tarayıcıları kullandığını, hangi ekran boyutlarının öne çıktığını ve seyrek de olsa yaşanan görüntü istisnalarını birlikte değerlendiriyoruz. Böylece test rastgele değil, o sitenin gerçek ziyaretçi profiline göre yapılıyor ve öncelik en çok kullanılan koşullara veriliyor.
Son olarak metinlerin, bağlantıların ve görsellerin her boyutta yerli yerinde durduğunu, yüklenme süresinin makul kaldığını ve hiçbir bölümün taşmadığını kontrol ediyoruz. Ortaya hızlı açılan, kolay okunan ve teslimden sonra rahat yönetilen bir site çıkıyor; yayına bu güvenle geçiliyor.

Web Tasarım Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sabit bir sayı yoktur; sayfa adedi sunulan işlerin birbirinden ayrışmasına, ziyaretçilerin en çok sorduğu konulara ve eldeki içeriğin hacmine göre belirlenir. Önemli olan, her sayfanın belirgin ve tek bir görevinin olması, yalnızca sayı için sayfa üretilmemesidir. Kimi işletmede birkaç iyi kurgulanmış bölüm yeterken kiminde daha geniş bir yapı gerekir.
Hayır; telefon ve tablet uyumu işin ayrı bir eklentisi değil, temel parçasıdır. Verilen teklifte sayfanın küçük ekranlara uyarlanması ve farklı boyutlarda denenmesi baştan kapsanır. Bu nedenle mobil deneyim için sonradan ek bir kalem çıkmaz.
Güncel ve doğruluğu teyit edilmiş metinlerle görseller yeni yapıya taşınabilir. Eskimiş, tekrar eden ya da birbiriyle çelişen kayıtlar ise yayın öncesinde ayıklanır; böylece yeni sitede yalnızca geçerli bilgi kalır. Aktarım, içeriği olduğu gibi kopyalamak değil, elden geçirerek yerleştirmek biçiminde ilerler.
Evet; yönetim paneli ekibin görev dağılımına göre hazırlanır ve teslimde temel içerik işlemleri uygulamalı olarak gösterilir. Bir metni değiştirmek, görsel eklemek ya da yeni bir bölüm açmak teknik bilgi gerektirmeden yapılabilir. İhtiyaç duyulan noktalarda nasıl ilerleneceği de anlatılır.
Süre; içeriğin ne kadar hazır olduğuna, istenen özel işlevlere ve onayların ne hızda döndüğüne bağlı olarak değişir. Kesin bir gün söylemek yerine aşamaları gerçek teslimlere bağlıyor, her adımı takvim üzerinde birlikte izliyoruz. Böylece süreç tahmine değil, görünür ara çıktılara dayanır.
Hesapların doğrudan işletmenin adına açılması ve giriş bilgilerinin güvenli biçimde teslim edilmesi önerilir; böylece site üzerindeki hak tümüyle işletmede kalır. Yenileme tarihleri ve kimin neyi süreceği teklif üzerinde açıkça belirtilir. Bu netlik, ileride yaşanabilecek erişim sorunlarının önüne geçer.